HayLuon.comHay Luôn
Chia sẻ đúng cách

Chuyển tiếp ảnh tai nạn, người bị nạn đang lan truyền: nghĩ gì trước khi bấm

Ảnh tai nạn, người bị nạn lan rất nhanh và gia đình nạn nhân thường biết tin qua mạng. Ba câu tự hỏi trước khi chuyển tiếp và cách nói điều cần nói mà không cần ảnh.

Rainy evening street in Nghệ An with a motorbike stopped at the curb, passersby seen from behind holding umbrellas, one person turning a phone face down, reflections on wet asphalt

Trước khi chuyển tiếp một tấm ảnh tai nạn hay clip người bị nạn đang lan truyền, hãy tự hỏi: việc này có giúp được ai không, người trong ảnh và gia đình họ có muốn hình ảnh này đi xa không, và điều mình muốn nói nói được mà không cần ảnh không. Trong phần lớn trường hợp, câu trả lời dẫn tới chỗ không chuyển tiếp ảnh, mà chỉ nói bằng chữ điều thật sự có ích.

Bài này viết cho người chia sẻ lại chứ không phải người có mặt ở hiện trường: bạn nhận được ảnh trong nhóm chat, thấy clip trên trang tin của khu phố, và ngón tay đã ở trên nút chuyển tiếp. Việc kiểm tra ảnh thật hay giả thuộc chủ đề kiểm chứng tin; ở đây bàn về chuyện dù ảnh thật, có nên chuyển hay không.

Vì sao ảnh tai nạn lan nhanh, và ai trả giá cho tốc độ ấy

Ảnh tai nạn lan nhanh vì nó chạm tới nỗi sợ rất bản năng: chuyện đó có thể xảy ra với mình, với người nhà mình. Người chuyển tiếp thường có ý tốt — cảnh báo đoạn đường nguy hiểm, nhắc bạn bè đi đứng cẩn thận, hay đơn giản là bày tỏ sự xót xa. Nhưng mỗi lượt chuyển tiếp lại kéo tấm ảnh đi thêm một vòng, và tấm ảnh thì không mang theo ý tốt của người bấm nút.

Người trả giá đầu tiên thường là gia đình nạn nhân. Không ít trường hợp người thân biết tin qua một tấm ảnh trong nhóm chat, nhận ra chiếc xe, chiếc áo, trước khi bệnh viện hay cơ quan chức năng kịp báo. Cách biết tin như vậy để lại vết thương rất khó lành. Người trả giá thứ hai là chính nạn nhân: nếu họ qua khỏi, hình ảnh lúc nằm trên đường, máu me, quần áo xộc xệch sẽ còn lại trên mạng rất lâu; nếu họ không qua khỏi, đó là hình ảnh cuối cùng mà nhiều người lạ nhớ về họ.

Người trả giá thứ ba ít được nghĩ tới hơn: những người xem. Ảnh tai nạn có thể gây ám ảnh, nhất là với trẻ em vô tình nhìn thấy trên điện thoại của cha mẹ, với người từng trải qua tai nạn, với người vừa mất người thân. Một tấm ảnh chuyển vào nhóm chat lớp hay nhóm chat gia đình đến tay họ mà không có lời báo trước nào.

Ba câu tự hỏi trước khi chuyển tiếp

Việc này có giúp được ai cụ thể không? Cảnh báo một đoạn đường đang ách tắc, giúp tìm người thân của nạn nhân theo đề nghị của bệnh viện hay cơ quan chức năng, tìm nhân chứng — đó là những mục đích cụ thể. "Cho mọi người biết" hay "để ai đi qua thì cẩn thận" thường không cần tới ảnh người bị nạn.

Người trong ảnh và gia đình họ có muốn không? Hãy tưởng tượng người trong ảnh là người thân của bạn. Bạn có muốn tấm ảnh ấy đi qua hàng trăm nhóm chat không? Nếu câu trả lời là không, thì gần như chắc chắn gia đình họ cũng vậy.

Điều cần nói nói được mà không cần ảnh không? "Đoạn đường đèo phía trước đang có va chạm, xe đi chậm, nên chọn đường khác" là một câu đủ để cảnh báo. Ảnh hiện trường có nạn nhân không làm câu cảnh báo có ích hơn, chỉ làm nó gây sốc hơn.

Nếu cả ba câu đều nghiêng về không. Không chuyển tiếp ảnh. Nếu vẫn muốn bày tỏ, viết vài dòng chia buồn hay nhắc nhở an toàn của chính bạn, không kèm hình ảnh nào của người bị nạn.

Mục đích chia sẻ và cách làm thay cho việc chuyển ảnh

Đa số mục đích tốt đẹp khi chia sẻ ảnh tai nạn đều có cách đạt được mà không cần hình ảnh người bị nạn. Bảng dưới gợi ý từng trường hợp.

Bạn muốnThay vì chuyển ảnh người bị nạnCó thể làm
Cảnh báo đường nguy hiểm, ách tắcẢnh hiện trường có người nằm trên đườngMô tả bằng chữ vị trí, tình trạng, gợi ý đường khác
Giúp tìm người thân của nạn nhânẢnh khuôn mặt nạn nhânChỉ chia sẻ thông báo chính thức của bệnh viện hoặc cơ quan chức năng, đúng nội dung họ đưa ra
Tìm nhân chứngClip quay cận nạn nhânNêu thời gian, địa điểm, đề nghị người thấy liên hệ cơ quan chức năng
Kêu gọi giúp đỡ gia đình nạn nhânẢnh người bị thương, người khócChỉ chia sẻ lời kêu gọi do gia đình hoặc tổ chức tin cậy đưa ra, với hình ảnh họ chọn
Nhắc nhở mọi người đi cẩn thậnẢnh tai nạn kèm lời rănViết lời nhắc của chính bạn, dùng hình minh hoạ không có người bị nạn
Bày tỏ sự xót xaChuyển ảnh kèm biểu tượng khócVài dòng chia buồn, hoặc im lặng

Để ý rằng ở mọi dòng, việc có ích nhất đều nằm ở chữ chứ không nằm ở ảnh. Ảnh người bị nạn hiếm khi thêm được thông tin gì mà chữ không nói được, nhưng luôn thêm vào nỗi đau cho người trong ảnh.

Nguyên tắc pháp luật: hình ảnh, danh dự và người đã mất

Theo tinh thần của Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình, và việc sử dụng hình ảnh không được làm tổn hại tới danh dự, nhân phẩm, uy tín của người trong ảnh. Một người nằm bất động trên đường, quần áo rách, bị thương, là đang ở trạng thái mà bất kỳ ai cũng không muốn bị nhìn thấy. Việc lan truyền hình ảnh ấy dễ chạm tới những giới hạn này hơn hầu hết các loại ảnh khác.

Danh dự, nhân phẩm, uy tín của một người vẫn được pháp luật bảo vệ cả sau khi người đó qua đời, theo yêu cầu của những người thân như vợ, chồng, con đã thành niên hoặc cha mẹ. Nói cách khác, việc nạn nhân đã mất không làm cho hình ảnh của họ trở thành thứ ai cũng có thể dùng; gia đình vẫn có quyền lên tiếng.

Ngoài ra, chia sẻ kèm thông tin chưa được xác minh về nguyên nhân tai nạn, về lỗi của ai, có thể ảnh hưởng tới danh dự của những người liên quan và gây khó khăn cho việc điều tra. Mức độ trách nhiệm của người chuyển tiếp trong từng trường hợp là câu hỏi pháp lý cụ thể; nếu bạn hoặc gia đình đang gặp chuyện như vậy, hãy hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Nếu đã lỡ chuyển tiếp

Ai cũng có lúc bấm nhanh hơn nghĩ. Nếu bạn đã chuyển ảnh tai nạn đi và giờ thấy không nên, vẫn có những việc làm được ngay.

  1. Gỡ tin hoặc bài đã chuyển ở những nơi bạn có quyền gỡ: nhóm chat, trang cá nhân, phần bình luận.
  2. Nhắn một câu ngắn trong nhóm: "Mình đã gỡ ảnh lúc nãy vì không nên lan truyền hình ảnh người bị nạn, mong mọi người cũng không chuyển tiếp."
  3. Nếu có người đã chuyển tiếp từ tin của bạn, nhắn riêng nhờ họ gỡ, không trách móc.
  4. Nếu trong tin có thông tin cá nhân của nạn nhân như tên, biển số, nơi ở, thì càng cần gỡ sớm.
  5. Nếu gia đình nạn nhân liên hệ, xin lỗi thẳng thắn, cho họ biết bạn đã gỡ ở đâu, và hỏi họ có cần bạn làm gì thêm không.

Một lời đính chính kịp thời trong nhóm có tác dụng hơn bạn nghĩ. Nó nhắc những người khác dừng lại, và nhiều khi chính câu nhắc đó khiến cả nhóm thay đổi thói quen chuyển tiếp ảnh tai nạn.

Ảnh thiên tai, hoả hoạn: phân biệt cảnh và người

Với ảnh lũ lụt, bão gió, sạt lở hay hoả hoạn, có một ranh giới hữu ích: cảnh và người. Ảnh dòng nước cuộn qua cánh đồng, mái nhà ngập đến nóc, rặng cây đổ rạp sau bão cho người xem hiểu quy mô thiên tai mà không làm tổn thương riêng ai. Ảnh một người đang ôm con khóc giữa dòng nước, ảnh thi thể được đưa lên, ảnh gương mặt hoảng loạn của người vừa mất nhà thì khác hẳn: đó là khoảnh khắc riêng tư nhất của một con người, chỉ là xảy ra ngoài trời.

Khi chuyển tiếp ảnh thiên tai, hãy chọn ảnh cảnh hơn ảnh người. Nếu ảnh có người, ưu tiên những ảnh không thấy rõ mặt, chụp từ xa, cho thấy sự giúp đỡ hơn là nỗi đau: những chiếc thuyền chở hàng cứu trợ, những người đang cùng nhau dọn bùn. Những ảnh ấy vẫn chạm tới người xem mà không đặt ai vào vị trí bị phơi bày.

Nếu bạn quản trị một nhóm cộng đồng, nên có luật riêng cho ảnh tai nạn và thiên tai: không đăng ảnh người bị nạn rõ mặt, không đăng ảnh thi thể, không đăng ảnh có biển số hay tên người khi chưa có thông báo chính thức, và bài vi phạm sẽ được gỡ không cần hỏi. Luật đặt trước giúp người quản trị khỏi phải tranh cãi trong lúc mọi người đang xúc động.

Khi người thân trong nhóm gia đình hay chuyển ảnh tai nạn

Nhiều nhóm chat gia đình có một người hay chuyển ảnh tai nạn, thường là bố mẹ, cô chú lớn tuổi, với ý rất thương: nhắc con cháu đi đường cẩn thận. Nói thẳng "đừng gửi mấy cái này nữa" dễ làm người lớn tự ái, còn im lặng thì ảnh vẫn tiếp tục đến, kể cả tới tay những đứa trẻ trong nhà đang mượn điện thoại của cha mẹ.

Cách nhẹ nhàng hơn là ghi nhận ý tốt trước rồi mới đề nghị đổi cách làm. Ví dụ: "Con biết bố gửi để tụi con cẩn thận, tụi con nhớ rồi ạ. Nhưng nhà mình có mấy đứa nhỏ hay cầm máy, tụi nó xem ảnh này dễ sợ. Lần sau bố chỉ cần nhắn đoạn đường nào nguy hiểm là được, không cần gửi ảnh." Câu nói đặt trọng tâm vào trẻ con trong nhà và giữ nguyên mục đích của người gửi, nên dễ được đón nhận hơn một lời phê bình về đạo đức chia sẻ.

Bạn cũng có thể chủ động làm gương: khi có tin tai nạn trên đoạn đường cả nhà hay đi, tự nhắn trước một câu cảnh báo bằng chữ. Người lớn trong nhà thấy cách đó vẫn đủ ý, lâu dần sẽ làm theo. Đổi thói quen chuyển tiếp trong một nhóm gia đình thường không cần một cuộc tranh luận, chỉ cần vài lần có người làm khác đi.

Câu hỏi thường gặp

Ảnh tai nạn đã che mặt nạn nhân thì chuyển tiếp được không?

Che mặt giảm khả năng nhận ra nhưng không giải quyết hết. Người nhà vẫn nhận ra qua chiếc xe, quần áo, địa điểm. Nếu điều bạn muốn nói nói được bằng chữ, chuyển tiếp ảnh vẫn là không cần thiết.

Đăng ảnh tai nạn để cảnh báo người khác có phải việc tốt không?

Ý định là tốt, nhưng ảnh người bị nạn không làm lời cảnh báo hiệu quả hơn. Mô tả vị trí, tình trạng đường, gợi ý đi đường khác bằng chữ là đủ và không làm tổn thương ai.

Gia đình nạn nhân nhờ đăng ảnh để tìm nhân chứng thì sao?

Khi chính gia đình đưa ra lời nhờ, hãy chia sẻ đúng nội dung và hình ảnh họ chọn, không cắt ghép, không thêm bình luận suy đoán về nguyên nhân. Đó là cách giúp mà vẫn tôn trọng quyết định của họ.

Trẻ em vô tình thấy ảnh tai nạn trên điện thoại thì nên làm gì?

Bình tĩnh hỏi con đã thấy gì, nghĩ gì, giải thích đơn giản theo tuổi, trấn an rằng người lớn đang lo cho người bị nạn. Nếu con có dấu hiệu sợ hãi kéo dài, nên nhờ chuyên gia tâm lý.

Có nên bình luận dưới bài đăng ảnh tai nạn để nhắc người đăng gỡ không?

Nhắn riêng thường hiệu quả hơn bình luận công khai, vì người đăng ít bị mất mặt và dễ gỡ hơn. Bình luận công khai cũng đẩy bài lên cao hơn, khiến nhiều người thấy ảnh hơn.

Người thân bị đăng ảnh lúc gặp nạn thì gia đình làm được gì?

Lưu bằng chứng nơi đăng và thời gian, nhắn đề nghị người đăng gỡ, dùng chức năng báo cáo của nơi đăng. Nếu không được gỡ hoặc bị bình luận xúc phạm, gia đình nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về các bước tiếp theo.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138