Cắt gọn một clip là bỏ phần chờ ở đầu, phần lúng túng ở cuối, chỉ giữ lại đoạn có khoảnh khắc, thường từ vài giây đến khoảng nửa phút. Việc này làm được ngay trong phần sửa ảnh có sẵn trên điện thoại, mất chưa tới một phút, mà làm clip dễ xem hơn hẳn. Một clip ba mươi giây có năm giây đáng xem sẽ bị lướt qua; cắt còn tám giây thì người ta xem hết và xem lại.
Bài này hướng dẫn tìm điểm bắt đầu và kết thúc, quyết định độ dài theo loại khoảnh khắc, những thứ nên cắt bỏ vì lịch sự chứ không chỉ vì thẩm mỹ, và cách lưu sao cho bản gốc vẫn còn nguyên. Không cần phần mềm nào ngoài những gì máy đã có; chỗ nào tên gọi khác nhau giữa các máy, bạn mở trình sửa của máy mình ra đối chiếu.
Vì sao clip gốc hầu như luôn dài hơn cần thiết
Khi quay khoảnh khắc, người ta bấm quay sớm vì sợ lỡ, và để máy chạy thêm sau đó vì còn đang xúc động hoặc chưa kịp nghĩ đến việc dừng. Đó là cách quay đúng. Hệ quả là clip gốc nào cũng có phần đầu chờ đợi, phần cuối lúng túng: máy chĩa xuống đất, người quay hỏi đã quay chưa, tiếng cười chạy ra khỏi khung, ngón tay che ống kính khi tìm nút dừng.
Người có mặt ở đó nhớ cảm xúc của cả buổi, nên khi xem lại thấy phần chờ cũng có ý nghĩa. Người xem ở xa thì không. Họ chỉ có clip, và mỗi giây không có gì xảy ra là một giây họ cân nhắc lướt đi. Cắt gọn là đặt mình vào chỗ người xem, không phải người quay. Một cách tự kiểm dễ làm: đưa clip cho người không có mặt hôm đó xem, để ý giây nào họ bắt đầu chú ý và giây nào họ rời mắt.
Còn một lý do thực tế: clip ngắn nhẹ hơn, gửi nhanh hơn, ít bị nén nặng hơn khi gửi qua tin nhắn, và người nhận ở vùng mạng yếu vẫn mở được. Ông bà ở quê với mạng chập chờn sẽ xem được clip mười giây, trong khi clip hai phút có thể quay vòng tải mãi không xong. Clip ngắn cũng dễ xem lại: người ta sẵn lòng bấm xem lần thứ hai, thứ ba một clip mười giây, và chính những lần xem lại đó mới làm khoảnh khắc đọng lại trong trí nhớ người nhận.
Các bước cắt trên trình sửa có sẵn
Hầu hết điện thoại đều có trình sửa video đơn giản ngay trong thư viện ảnh. Tên nút và vị trí khác nhau giữa các máy, nhưng trình tự gần giống nhau:
- Mở clip trong thư viện ảnh, chọn nút sửa.
- Tìm dải khung hình chạy ngang ở dưới. Hai đầu dải thường có hai tay nắm, kéo vào để cắt đầu và cắt đuôi.
- Kéo tay nắm bên trái đến điểm vào: khoảng nửa giây đến một giây trước khi khoảnh khắc bắt đầu.
- Kéo tay nắm bên phải đến điểm ra: khoảng một giây sau khi khoảnh khắc kết thúc, trước khi máy bắt đầu chao đảo.
- Bấm phát để xem lại đoạn đã chọn. Nếu cảm thấy vội ở đầu hay hụt ở cuối, nới thêm một chút.
- Khi lưu, chọn lưu thành bản sao hoặc lưu thành clip mới nếu máy có tuỳ chọn, để clip gốc vẫn còn nguyên.
Nhiều máy cho phép hoàn tác việc cắt sau này vì chỉ lưu thông tin cắt chứ không xoá phần bị cắt. Nhưng không phải máy nào cũng vậy, và khi clip đã được gửi đi hay chuyển sang máy khác thì phần bị cắt không còn. Lưu thành bản sao là thói quen an toàn nhất.
Nên dài bao lâu
Không có độ dài đúng cho mọi clip. Bảng dưới là gợi ý theo kinh nghiệm chung cho khoảnh khắc thường ngày, bạn điều chỉnh theo người xem của mình.
| Loại khoảnh khắc | Độ dài gợi ý | Giữ lại |
|---|---|---|
| Một hành động nhanh: cú nhảy, ném, bắt | Khoảng 3 đến 8 giây | Nửa giây trước, toàn bộ hành động, một giây phản ứng sau |
| Một câu nói, một lời chúc của ông bà | Đủ trọn câu, thường 10 đến 30 giây | Từ lúc bắt đầu nói đến lúc dứt câu, cộng nụ cười sau đó |
| Một quy trình ngắn: gói bánh, thắt nút | Khoảng 20 đến 60 giây | Các bước chính; cắt bỏ đoạn lặp, đoạn lấy thêm nguyên liệu |
| Cảnh thiên nhiên: mưa, sóng, mây | Khoảng 10 đến 20 giây | Đoạn ổn định nhất, không có cú rung lúc bấm |
| Buổi biểu diễn của con | Trọn tiết mục của con | Từ lúc con bước ra đến lúc cúi chào |
Với buổi biểu diễn hay lời chúc, đừng cắt giữa câu chỉ để clip ngắn hơn. Người xem chấp nhận một clip dài hơn nếu nó trọn vẹn; họ không chấp nhận một câu nói bị cụt. Độ dài phục vụ khoảnh khắc, không phải ngược lại.
Cắt vì lịch sự, không chỉ vì đẹp
Người không muốn lên hình. Nếu ai đó trong clip đã xua tay hoặc quay mặt đi, hãy cắt đoạn có họ, hoặc cắt khung để họ ra khỏi hình. Một khoảnh khắc vui của bạn không nên là khoảnh khắc khó xử của người khác.
Thông tin riêng lọt vào khung. Biển số xe, số nhà, giấy tờ trên bàn, màn hình điện thoại người khác đôi khi lọt vào khung. Cắt đoạn đó hoặc cắt khung để loại ra trước khi gửi rộng.
Câu nói lỡ lời. Tiếng ai đó buột miệng một câu không hay, một lời bình luận về người khác, một chuyện riêng của gia đình. Nếu cắt hình không loại được, có thể tắt tiếng đoạn đó.
Trẻ em trong tình huống ngại ngùng. Đứa trẻ khóc, ngã, mặc chưa chỉnh tề có thể đáng yêu với cha mẹ nhưng không nên gửi rộng. Giữ cho gia đình, cắt bỏ khi chia sẻ ra ngoài.
Âm thanh có bài hát. Bài hát phát từ loa lọt vào clip có thể khiến clip bị giới hạn khi đăng lên một số nơi. Nếu đoạn đó không cần thiết, cắt hoặc tắt tiếng.
Cắt khung, xoay, làm thẳng: ba chỉnh sửa đi cùng việc cắt
Cắt theo thời gian là bỏ bớt giây; cắt khung là bỏ bớt phần mép hình. Hai việc này thường đi cùng nhau. Nếu khoảnh khắc chính chỉ chiếm một góc khung vì bạn đứng xa, cắt khung giúp chủ thể to hơn và loại bỏ những thứ thừa ở mép như cột điện, người đi ngang, góc mái tôn. Chỉ nên cắt khung vừa phải, vì phần còn lại sẽ bị phóng to lên khi xem, cắt quá nhiều là hình bết.
Xoay dùng khi clip bị ghi sai hướng, như lúc bạn bắt đầu quay khi máy đang nằm ngửa trên bàn. Trong trình sửa có sẵn, nút xoay thường quay từng nấc 90 độ. Nếu clip bị nằm nghiêng ở cả đoạn, chỉ cần xoay một lần; nếu chỉ nửa sau bị nghiêng do bạn xoay máy giữa chừng, cách đơn giản nhất là chỉ giữ một nửa đúng hướng.
Làm thẳng dùng khi đường chân trời hay mép bàn hơi nghiêng. Kéo thanh làm thẳng vài độ là cảnh biển, cảnh đồng ruộng trông yên hơn hẳn. Máy sẽ tự phóng to một chút để lấp các góc trống, nên đừng làm thẳng quá nhiều độ. Thứ tự hợp lý khi sửa một clip là cắt thời gian trước, xoay và làm thẳng sau, cắt khung cuối cùng, rồi mới tính đến chỉnh màu, độ sáng nếu thật sự cần.
Ghép vài đoạn ngắn thành một clip
Khi một khoảnh khắc được quay thành nhiều đoạn, chẳng hạn đoạn em bé cầm nến, đoạn thổi nến, đoạn cả nhà vỗ tay, bạn có thể ghép lại thành một clip ngắn. Nhiều trình sửa có sẵn hoặc chức năng tạo phim trong thư viện ảnh cho phép chọn nhiều clip và nối liền. Cắt gọn từng đoạn trước, rồi mới ghép; ghép trước rồi mới cắt thì khó kiểm soát điểm nối.
Nguyên tắc ghép đơn giản là theo thứ tự thời gian và bỏ hết đoạn trùng. Nếu hai đoạn quay cùng một khoảnh khắc từ hai góc, chọn đoạn tốt hơn, đừng giữ cả hai. Mỗi điểm nối nên rơi vào lúc chuyển động vừa kết thúc hoặc vừa bắt đầu, người xem sẽ cảm thấy liền mạch hơn so với nối giữa chừng một động tác.
Hiệu ứng chuyển cảnh như mờ dần, lật trang, xoay vòng có sẵn rất nhiều, nhưng với khoảnh khắc thường ngày, nối thẳng là đủ và thường đẹp hơn. Hiệu ứng nên dùng có chủ ý, như một cú mờ dần ở cuối để kết thúc nhẹ nhàng, chứ không phải ở mọi điểm nối. Chữ chèn lên hình cũng vậy: một dòng ngắn ghi ngày và nơi là đủ, đặt ở vùng giữa khung để không bị che khi chia sẻ.
Kiểm lần cuối trước khi bấm gửi
Một phút kiểm lại tránh được những lần phải nhắn đi nhắn lại xin người nhận xoá clip.
- Xem lại từ đầu đến cuối với tiếng bật, không lướt.
- Kiểm hướng clip: không bị nằm nghiêng hay lộn ngược.
- Kiểm người trong clip đều thoải mái được chia sẻ, nhất là trẻ em và người lớn tuổi.
- Kiểm không có thông tin riêng tư lọt vào hình hay tiếng.
- Nghĩ xem người nhận là ai: clip gửi vào nhóm gia đình khác với clip đăng công khai.
- Xác nhận clip gốc vẫn còn trong thư viện, chưa bị ghi đè.
Nếu gửi vào một nhóm đông người, nhớ rằng mỗi người nhận đều có thể lưu và gửi tiếp. Clip đã đi khỏi máy bạn thì không lấy lại được hoàn toàn, kể cả khi bạn xoá tin nhắn. Những chuyện như ghi nguồn, xin phép, gỡ clip khi có người yêu cầu có bài riêng ở mục chia sẻ của trang.
Cũng đừng quá khắt khe với bản thân. Không cần clip nào cũng phải hoàn hảo; điều quan trọng là người nhận xem được, hiểu được khoảnh khắc, và không ai trong clip phải ngại ngùng. Một clip cắt gọn trong một phút, gửi kịp trong ngày, thường có giá trị hơn một clip trau chuốt nhưng nằm mãi trong máy chờ ngày rảnh.
Câu hỏi thường gặp
Cắt clip trong thư viện ảnh có làm mất phần bị cắt vĩnh viễn không?
Tuỳ máy. Một số máy chỉ ghi lại thông tin cắt nên có thể hoàn tác, một số máy ghi đè lên clip gốc. Cách an toàn là luôn chọn lưu thành bản sao hoặc lưu thành clip mới khi máy có tuỳ chọn đó.
Cắt clip có làm giảm chất lượng hình không?
Cắt đầu cắt đuôi thường không làm giảm đáng kể. Nhưng mỗi lần lưu lại sau khi chỉnh màu, thêm chữ hay ghép, máy phải nén lại, và nén nhiều lần làm hình kém dần. Vì vậy nên sửa từ bản gốc, không sửa chồng lên bản đã sửa nhiều lần.
Clip gửi ông bà nên dài bao lâu?
Không có con số cố định, nhưng clip ngắn từ mười đến ba mươi giây thường dễ mở hơn với mạng yếu và dễ xem lại. Nếu là lời chúc hay tiết mục của cháu, cứ giữ trọn, người lớn tuổi thường muốn xem hết.
Có cần phần mềm riêng để cắt ghép không?
Với khoảnh khắc thường ngày, trình sửa có sẵn trong máy là đủ: cắt đầu đuôi, xoay, cắt khung, tắt tiếng, ghép vài đoạn. Phần mềm riêng chỉ cần khi bạn làm đoạn phim dài, nhiều lớp chữ, nhiều đoạn âm thanh.
Nên cắt ở đâu để clip không bị cụt?
Bắt đầu khoảng nửa giây đến một giây trước khi khoảnh khắc xảy ra, và kết thúc khoảng một giây sau, khi có phản ứng như tiếng cười hay vỗ tay. Khoảng đệm đó cho người xem kịp hiểu và cảm, không bị giật mình.
Làm sao để tắt tiếng chỉ một đoạn trong clip?
Trình sửa có sẵn thường chỉ tắt tiếng cả clip. Muốn tắt một đoạn, bạn có thể cắt clip thành hai ba phần, tắt tiếng phần cần thiết, rồi ghép lại bằng chức năng tạo phim hoặc trình sửa có nhiều lớp.