HayLuon.comHay Luôn
Quay và chụp khoảnh khắc bằng điện thoại

Giữ bản gốc ảnh, video điện thoại: vì sao gửi qua tin nhắn bị mờ và cách cất bản đẹp

Bản gốc ảnh, video là gì, vì sao gửi qua ứng dụng nhắn tin bị nén mờ, cách gửi nguyên chất lượng, che vị trí khi chia sẻ và cất bản gốc ở ít nhất hai nơi.

Hands placing a small external hard drive beside a phone on a wooden bookshelf in a Can Tho home, morning light through shutters, devices dark and blank

Bản gốc là tệp ảnh, tệp video đúng như lúc máy vừa ghi, chưa qua nén lại, chưa qua sửa, chưa bị ứng dụng nào thu nhỏ. Khi gửi qua phần lớn ứng dụng nhắn tin theo cách thông thường, ảnh và video bị nén để gửi nhanh, nên bản người nhận có thường mờ hơn, nhỏ hơn bản trong máy bạn. Bản gốc chỉ còn ở chỗ bạn, và nếu điện thoại hỏng hay mất, khoảnh khắc đó chỉ còn lại phiên bản mờ.

Giữ bản gốc không khó và không tốn nhiều. Nó gồm ba thói quen: biết khi nào mình đang gửi bản nén và khi nào cần gửi bản gốc, sửa trên bản sao thay vì đè lên bản gốc, và cất bản gốc ở ít nhất hai nơi khác nhau. Bài này đi qua từng thói quen, kèm một việc ít người nghĩ đến là thông tin vị trí ẩn trong ảnh.

Vì sao ảnh, video gửi qua tin nhắn bị mờ

Một video quay bằng điện thoại hiện nay có thể nặng hàng trăm megabyte chỉ trong vài phút, một bức ảnh độ phân giải cao cũng vài megabyte. Nếu ứng dụng nhắn tin truyền nguyên vẹn mọi tệp như vậy, máy chủ của họ phải chứa khối dữ liệu khổng lồ, và người nhận ở mạng yếu sẽ phải chờ rất lâu. Vì thế phần lớn ứng dụng tự thu nhỏ độ phân giải và nén mạnh hơn trước khi gửi.

Kết quả là bức ảnh nhìn trên điện thoại người nhận vẫn tạm ổn ở kích thước nhỏ, nhưng phóng to lên thì thấy nhoè, mất chi tiết lá cây, tóc, chữ nhỏ, và có những mảng màu loang ở vùng trời. Video thì dễ thấy hơn: chuyển động nhanh bị vỡ thành khối vuông, cảnh tối bị bệt. Nếu người nhận lưu bản này rồi gửi tiếp, mỗi lần chuyển lại có thể bị nén thêm, chất lượng giảm dần qua từng tay.

Mức nén khác nhau giữa các ứng dụng và thay đổi theo từng bản cập nhật, nên không có con số chung. Điều chắc chắn là bản gửi qua tin nhắn theo cách thông thường không nên được coi là bản lưu trữ. Khi ai đó nhắn xin bạn bức ảnh đẹp để in, gần như chắc chắn họ cần bản gốc, không phải bản họ đã nhận.

Gửi nguyên chất lượng khi cần

Có nhiều cách để người nhận có bản gần với bản gốc nhất. Tên gọi chức năng khác nhau giữa các ứng dụng, nhưng thường thuộc một trong các nhóm sau:

  • Gửi dưới dạng tệp hoặc tài liệu thay vì gửi dưới dạng ảnh, video. Nhiều ứng dụng nhắn tin không nén tệp gửi theo cách này.
  • Bật tuỳ chọn chất lượng cao hoặc gửi ảnh gốc trong cài đặt của ứng dụng nếu có.
  • Chia sẻ bằng đường dẫn từ dịch vụ lưu trữ trực tuyến bạn đang dùng, người nhận tải về bản đầy đủ.
  • Truyền trực tiếp giữa hai máy ở gần nhau bằng chức năng chia sẻ không dây có sẵn, thường giữ nguyên chất lượng.
  • Cắm cáp chép vào máy tính hoặc ổ cứng, cách chậm nhất nhưng chắc chắn nhất.

Bản gốc nặng hơn nhiều, nên hãy gửi khi người nhận thật sự cần, như để in, để làm phim kỷ niệm, để lưu trữ. Với việc xem nhanh trên điện thoại, bản nén là đủ và tiết kiệm dung lượng cho người nhận. Biết mình đang gửi bản nào là quan trọng hơn lúc nào cũng gửi bản gốc.

Định dạng tệp: tiết kiệm chỗ hay dễ mở

Nhiều điện thoại hiện nay mặc định lưu ảnh và video ở các định dạng nén hiệu quả cao. Chúng giữ chất lượng tương đương nhưng chiếm ít dung lượng hơn đáng kể so với các định dạng cũ, nên rất có lợi cho bộ nhớ máy và cho kho lưu trữ. Đổi lại, một số máy tính đời cũ, tivi, khung ảnh số hay phần mềm cũ có thể không mở được, hoặc mở được ảnh nhưng không phát được video.

Trong cài đặt máy ảnh của nhiều máy có tuỳ chọn chọn giữa hiệu quả cao và tương thích nhất. Bạn không nhất thiết phải đổi. Cách làm hợp lý là cứ lưu bản gốc ở định dạng mặc định để tiết kiệm chỗ, khi cần đưa cho một thiết bị không mở được thì chuyển sang định dạng phổ biến hơn trên một bản sao. Nhiều máy tự chuyển định dạng khi chia sẻ hoặc khi chép sang máy tính, tuỳ cài đặt.

Điều nên tránh là chuyển đổi hàng loạt kho bản gốc sang định dạng khác chỉ để dễ mở, rồi xoá bản gốc. Mỗi lần chuyển đổi giữa các định dạng nén đều có thể mất thêm một chút chất lượng, và bạn đánh mất cả thông tin đi kèm nếu công cụ chuyển đổi không giữ lại. Bản gốc cứ để nguyên như lúc máy ghi; bản dễ mở là bản sao làm khi cần.

Thông tin ẩn trong ảnh: giữ cho mình, che khi chia sẻ

Ảnh và video mang theo thông tin. Mỗi tệp gốc thường kèm thông tin về thời gian chụp, thiết bị, thông số, và nếu bạn bật định vị cho máy ảnh, cả toạ độ nơi chụp. Những thông tin này không hiện trên hình nhưng có thể đọc được bằng nhiều công cụ phổ biến.

Với bản lưu trữ, đó là thông tin quý. Nhiều năm sau, thời gian và địa điểm giúp bạn sắp xếp, tìm lại ảnh theo chuyến đi, theo năm, biết bức ảnh chụp ở nhà ông bà hay ở trường của con.

Với bản chia sẻ công khai, đó có thể là rủi ro. Ảnh con chụp ở sân nhà kèm toạ độ chính xác, đăng công khai, có thể vô tình cho người lạ biết nơi gia đình bạn ở. Một số ứng dụng tự xoá thông tin này khi đăng, nhưng không phải tất cả, và gửi dưới dạng tệp gốc thường giữ nguyên.

Cách xử lý. Nhiều máy có tuỳ chọn tắt thông tin vị trí ngay trong màn hình chia sẻ, hoặc bạn có thể tắt định vị cho máy ảnh nếu không cần. Thói quen tốt là giữ đủ thông tin trong bản lưu trữ, và kiểm tuỳ chọn vị trí mỗi khi gửi bản gốc cho người ngoài gia đình.

Sửa trên bản sao, không đè bản gốc

Sửa màu, cắt khung, thêm chữ, áp bộ lọc là việc thường làm trước khi chia sẻ. Thói quen giữ bản gốc trong lúc sửa:

  1. Trước khi sửa một ảnh hay clip quan trọng, tạo một bản sao trong thư viện, hoặc chọn lưu thành bản sao khi lưu.
  2. Đặt tên hoặc đánh dấu bản đã sửa để phân biệt, như thêm chữ đã sửa trong tên tệp nếu máy cho đổi tên.
  3. Khi muốn sửa kiểu khác, quay về bản gốc mà sửa lại, không sửa chồng lên bản đã sửa.
  4. Với ảnh, nếu máy có tuỳ chọn hoàn tác về bản gốc sau khi sửa, biết rằng tuỳ chọn đó thường chỉ còn khi ảnh nằm trên chính máy đó.
  5. Sau khi đã ưng bản sửa, vẫn giữ bản gốc trong bản lưu trữ. Mười năm sau, công cụ sửa sẽ khác, và bạn có thể muốn làm lại từ đầu.

Những bản ghép, bản chèn chữ, bản cắt ghép cho vui thì cứ làm thoải mái, nhưng khi chia sẻ ra ngoài nên nói rõ là đã chỉnh sửa, nhất là khi ảnh có thể bị hiểu nhầm là cảnh thật. Bản gốc chính là bằng chứng cho bạn khi có người hỏi khoảnh khắc thật diễn ra thế nào.

Cất bản gốc ở ít nhất hai nơi

Nguyên tắc người làm lưu trữ hay nhắc là ba bản, hai loại thiết bị, một bản ở nơi khác. Với gia đình, có thể đơn giản hoá thành ít nhất hai nơi, trong đó một nơi không nằm cùng chỗ với điện thoại.

Nơi cấtƯu điểmCần lưu ý
Bộ nhớ điện thoạiCó sẵn, xem ngayMất hoặc hỏng máy là mất; không nên là nơi duy nhất
Dịch vụ lưu trữ trực tuyếnTự sao lưu, không lo hỏng máyKiểm có đang lưu bản gốc hay bản đã thu nhỏ; giữ tài khoản an toàn, bật xác thực hai lớp
Ổ cứng rờiMột lần mua, chứa được nhiềuChép định kỳ, cất nơi khô ráo; ổ cứng cũng có tuổi thọ, nên kiểm mỗi năm
Máy tính ở nhàXem trên màn hình lớn, dễ sắp xếpCùng chỗ với ổ cứng rời thì cháy, ngập là mất cả hai
Một bản ở nhà người thânAn toàn khi có sự cố tại nhà mìnhCập nhật định kỳ, ví dụ mỗi dịp Tết

Một số dịch vụ lưu trữ trực tuyến có chế độ tối ưu dung lượng: bản đầy đủ nằm trên máy chủ, còn trên điện thoại chỉ giữ bản thu nhỏ. Như vậy vẫn an toàn, miễn là bạn hiểu rõ bản gốc thật đang nằm ở đâu, và không xoá nhầm ở đó khi dọn dẹp. Đọc kỹ phần cài đặt của dịch vụ mình dùng, vì cách hoạt động thay đổi theo từng nơi.

Sắp xếp để còn tìm lại được

Giữ bản gốc mà không tìm lại được thì cũng gần như mất. Sau vài năm, một gia đình có thể tích lại hàng chục nghìn ảnh và video. Cách sắp xếp đơn giản và bền nhất là theo thời gian: mỗi năm một thư mục, trong đó mỗi tháng hoặc mỗi sự kiện một thư mục con, tên có ngày tháng đứng trước, như năm tháng ngày rồi đến tên sự kiện. Cách đặt tên này tự xếp đúng thứ tự trên mọi máy tính.

Dọn rác trước khi cất giúp kho ảnh gọn hơn nhiều: loạt ảnh chụp liên tục chỉ giữ tấm đẹp, clip quay nhầm túi quần xoá đi, ảnh chụp màn hình không còn cần thiết bỏ ra. Nhưng chỉ dọn những thứ chắc chắn là rác, còn phân vân thì giữ. Dung lượng lưu trữ rẻ dần theo thời gian, còn khoảnh khắc thì không quay lại được.

Cuối cùng, nên cho ít nhất một người khác trong gia đình biết bản gốc đang ở đâu và mở bằng cách nào. Nhiều kho ảnh gia đình bị mất không phải vì hỏng ổ cứng mà vì người duy nhất biết mật khẩu, biết ổ cứng cất ở ngăn tủ nào, không còn ở đó để chỉ cho người khác. Một tờ ghi chú cất cùng giấy tờ quan trọng của gia đình là đủ.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết ảnh mình nhận được là bản gốc hay bản nén?

Xem thông tin tệp trong thư viện ảnh: độ phân giải và dung lượng. Bản nén thường có kích thước nhỏ hơn rõ rệt và dung lượng nhẹ hơn nhiều so với ảnh chụp từ cùng loại máy. Nếu cần chắc, hỏi người gửi ảnh có gửi dưới dạng tệp không.

Gửi ảnh dưới dạng tệp có giữ nguyên chất lượng không?

Với nhiều ứng dụng nhắn tin, gửi dưới dạng tệp hoặc tài liệu thì không bị nén, người nhận có bản gần như nguyên vẹn. Tuy nhiên chính sách khác nhau giữa các ứng dụng và có thể thay đổi, nên hãy gửi thử một tấm rồi so dung lượng.

Có nên tắt định vị cho máy ảnh không?

Tuỳ bạn. Giữ định vị giúp sắp xếp ảnh theo nơi chốn rất tiện. Nếu giữ, hãy tập thói quen tắt thông tin vị trí khi chia sẻ ảnh công khai, nhất là ảnh chụp ở nhà hay ảnh có trẻ em. Nếu ít khi cần, tắt đi cho đơn giản.

Dịch vụ lưu trữ trực tuyến có thay được ổ cứng không?

Có thể là một trong hai nơi cất, nhưng không nên là nơi duy nhất. Tài khoản có thể bị khoá, quên mật khẩu, hoặc dịch vụ thay đổi điều khoản. Kết hợp với một ổ cứng rời ở nhà là cách an toàn hơn cho kho ảnh gia đình.

Ảnh đã sửa có cần giữ bản gốc không?

Nên giữ. Công cụ sửa ngày càng tốt hơn, sau này bạn có thể muốn làm lại kiểu khác. Bản gốc còn là bằng chứng khoảnh khắc thật diễn ra thế nào khi có người hỏi, hoặc khi clip của bạn bị người khác lấy dùng.

Bao lâu nên chép ảnh sang ổ cứng một lần?

Không có quy định chung. Nhiều gia đình chọn mỗi tháng một lần, hoặc sau mỗi sự kiện lớn như chuyến đi, đám cưới, ngày Tết. Quan trọng là đều đặn, và kiểm mở thử vài tệp sau khi chép để chắc ổ cứng còn đọc được.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138