HayLuon.comHay Luôn
Quay và chụp khoảnh khắc bằng điện thoại

Quay chụp ngược sáng bằng điện thoại: không thành bóng đen, không cháy trời

Khi mặt trời ở sau lưng chủ thể: kéo chỉnh sáng, chọn giữ mặt hay giữ trời, cố ý làm bóng đen, xử lý loá sáng và canh giờ nắng xiên đầu ngày, cuối ngày.

Silhouette of a fisherman casting a round net from a small boat on a lagoon in Khanh Hoa at sunset, sun low behind him, water glowing orange, wide low angle

Khi quay chụp ngược sáng bằng điện thoại, bạn phải chọn: giữ chi tiết cho người ở tiền cảnh hay giữ màu cho bầu trời phía sau, vì máy hiếm khi giữ trọn cả hai. Chọn xong thì chạm vào vùng muốn giữ, kéo thanh chỉnh sáng lên hoặc xuống, và nếu cần thì đổi chỗ đứng để ánh sáng xiên hơn. Hiểu được lựa chọn đó, ngược sáng không còn là lỗi mà trở thành một trong những kiểu ánh sáng đẹp nhất.

Ngược sáng xảy ra mỗi ngày: người đứng trước cửa sổ, đứa trẻ chạy trên bãi cát lúc chiều tà, người đánh lưới trên đầm lúc mặt trời xuống. Máy ảnh điện thoại ngày càng giỏi xử lý cảnh này nhờ chụp nhiều lớp sáng tối rồi ghép lại, nhưng vẫn có giới hạn. Bài này giải thích vì sao ngược sáng khó, cách điều khiển máy, cách tận dụng bóng đen và loá sáng thành chủ ý, và canh giờ để có nắng xiên dễ chịu.

Vì sao ngược sáng khó với máy ảnh

Mắt người thích nghi rất nhanh: khi nhìn từ bầu trời xuống khuôn mặt người, mắt tự điều chỉnh để thấy cả hai. Cảm biến máy ảnh chỉ ghi được một khoảng sáng tối hẹp hơn trong mỗi lần chụp. Khi cảnh có trời rất sáng và người rất tối, máy buộc phải chọn chỉnh theo bên nào. Chỉnh theo trời thì người thành bóng đen; chỉnh theo người thì trời cháy trắng, mất hết màu và mây.

Điện thoại hiện nay giảm khoảng cách đó bằng cách chụp nhanh nhiều tấm ở các mức sáng khác nhau rồi ghép, thường gọi chung là chế độ dải sáng rộng. Với ảnh tĩnh, kết quả thường khá tốt. Với video, việc ghép khó hơn nên hiệu quả hạn chế hơn, và với vật chuyển động nhanh có thể xuất hiện viền mờ. Ảnh ghép quá tay đôi khi trông phẳng, xám, thiếu tương phản, kiểu ảnh mà người xem cảm thấy không thật.

Hiểu được giới hạn này, bạn sẽ ngừng mong máy làm điều không thể, và bắt đầu chủ động chọn. Nhiều tấm ảnh ngược sáng đẹp nhất là những tấm người chụp đã quyết định hy sinh một bên. Câu hỏi nên đặt ra mỗi lần đứng trước cảnh ngược sáng rất đơn giản: người xem cần thấy gì nhất? Nếu là nụ cười của đứa trẻ, bầu trời có trắng đi cũng không sao. Nếu là dải mây cam rực phía chân trời, người trong cảnh có thành bóng đen cũng chẳng mất gì, thậm chí còn đẹp hơn.

Điều khiển độ sáng bằng hai ngón tay

Thao tác quan trọng nhất khi ngược sáng là chạm để chọn vùng chỉnh sáng và kéo thanh bù sáng. Trên phần lớn điện thoại:

  1. Chạm vào vùng bạn muốn ưu tiên. Nếu muốn thấy mặt người, chạm vào mặt người; nếu muốn giữ trời, chạm vào trời gần mặt trời nhưng không chạm thẳng vào mặt trời.
  2. Một thanh trượt nhỏ hoặc biểu tượng mặt trời hiện cạnh ô lấy nét. Kéo lên để sáng hơn, kéo xuống để tối hơn.
  3. Nhìn vùng sáng nhất trong khung: nếu nó trắng xoá không còn chi tiết, kéo xuống một chút. Nhìn vùng tối nhất: nếu nó đen kịt mà bạn cần thấy, kéo lên một chút.
  4. Giữ ngón tay trên điểm đã chọn vài giây để khoá nét và độ sáng nếu máy hỗ trợ, tránh việc máy tự đổi khi bạn xê dịch.
  5. Chụp hoặc quay thử, xem lại, rồi chỉnh tiếp. Với cảnh không lặp lại, chụp vài tấm ở các mức khác nhau.

Với ảnh, kéo hơi tối một chút thường an toàn hơn kéo sáng, vì vùng tối còn kéo lên được khi sửa, còn vùng cháy trắng thì mất hẳn thông tin. Với video, chỉnh sửa sau khó hơn ảnh, nên chỉnh đúng ngay khi quay quan trọng hơn.

Ba cách xử lý một cảnh ngược sáng

Cùng một cảnh, như đứa trẻ thả diều trên đê lúc chiều, bạn có ba hướng đi. Không cách nào sai; mỗi cách kể một câu chuyện khác.

CáchLàm thế nàoKết quả
Giữ trời, làm bóng đenChạm vào trời sáng, kéo tối xuốngHình dáng đứa trẻ và con diều đen trên nền trời cam, đẹp như tranh cắt giấy, không thấy mặt
Giữ người, chấp nhận trời sángChạm vào người, kéo sáng lênThấy rõ nụ cười, trời phía sau nhạt hoặc trắng, cảm giác nắng tràn
Dung hoàĐổi chỗ đứng để nắng xiên, hoặc hắt sáng vào mặtThấy cả người lẫn chút màu trời, cần thêm thời gian hoặc dụng cụ

Bóng đen là lựa chọn rất hợp với cảnh hình dáng rõ: người kéo lưới, người gánh hàng trên bờ đê, đàn trâu về chuồng, chiếc thuyền nan. Hình dáng phải tách khỏi nhau và khỏi đường chân trời; hai người đứng chồng lên nhau sẽ thành một khối đen khó hiểu. Bóng đen còn có lợi là giữ kín mặt người, hợp khi bạn quay người lạ ở nơi công cộng.

Ngược sáng trong nhà: cửa sổ, cửa ra vào, hiên

Ngược sáng không chỉ xảy ra ngoài trời. Trong nhà, khi người ngồi quay lưng về cửa sổ hay đứng ở khung cửa ra vào nhìn vào trong, máy gặp đúng tình huống đó: vùng cửa rất sáng, gương mặt rất tối. Ông bà ngồi uống trà bên cửa sổ, em bé đứng ở bậu cửa nhìn mưa, người mẹ đứng bếp có ô cửa sau lưng là những cảnh quen thuộc gặp phải chuyện này.

Cách xử lý đơn giản nhất là đổi chỗ đứng của chính bạn. Thay vì đứng đối diện cửa sổ, bước sang ngang để ánh sáng từ cửa chiếu nghiêng vào mặt người. Chỉ cần dịch vài bước, cảnh từ ngược sáng thành sáng bên, khuôn mặt có khối, mắt có điểm sáng, và cửa sổ vẫn nằm trong khung nhưng không còn chiếm vị trí chính giữa.

Nếu muốn giữ đúng bố cục người trước cửa, bạn có thể tăng ánh sáng phía trong phòng bằng cách bật đèn, đặt một tấm vải trắng hay tờ giấy lớn ở chỗ ngoài khung để hắt ánh sáng từ cửa ngược lại vào mặt người. Hoặc chấp nhận cửa sổ trắng xoá, chạm vào mặt người để máy chỉnh theo; cảnh nắng tràn qua cửa với khuôn mặt sáng dịu cũng có cảm giác ấm áp riêng. Điều nên tránh là để máy tự quyết, vì thường máy sẽ chọn giữ cửa sổ và bỏ mặt người.

Loá sáng: bỏ đi hay giữ lại

Loá sáng là gì. Khi mặt trời hoặc nguồn sáng mạnh chiếu thẳng vào ống kính, ánh sáng dội trong các lớp kính tạo ra quầng mờ, vệt sáng hoặc chấm tròn màu. Nó làm giảm tương phản, khung hình trông mờ đục.

Lau ống kính trước tiên. Vân tay, bụi, vết mỡ trên ống kính làm loá sáng tệ hơn nhiều, biến cả khung thành một màn sương. Lau bằng vải mềm trước mỗi lần chụp ngược sáng.

Che bằng bàn tay. Giơ một bàn tay lên phía trên ống kính, che đường đi của nắng mà không lọt vào khung hình. Cách này loại phần lớn loá sáng khi mặt trời ở ngoài khung.

Giấu mặt trời sau vật thể. Đứng sao cho mặt trời nằm ngay sau đầu người, sau thân cây, sau mái nhà. Một chút ánh sáng lọt quanh mép tạo viền sáng đẹp mà không loá cả khung.

Giữ lại có chủ ý. Một chút loá sáng ấm trong cảnh chiều tà có thể tạo cảm giác hoài niệm. Điều quan trọng là bạn chọn giữ nó, chứ không phải để nó tình cờ phủ lên khuôn mặt người.

Canh giờ nắng xiên đầu ngày và cuối ngày

Khoảng thời gian ngay sau bình minh và trước hoàng hôn, mặt trời ở thấp, ánh sáng đi qua lớp không khí dày hơn nên dịu và ngả màu vàng cam. Người làm ảnh hay gọi đó là giờ vàng. Ở giờ này ngược sáng dễ xử lý hơn hẳn giữa trưa, vì chênh lệch giữa trời và người nhỏ hơn, bóng đổ dài và mềm.

Ở vĩ độ của Việt Nam, mặt trời mọc và lặn theo đường khá dốc so với các nước xa xích đạo, nên khoảng nắng vàng thường ngắn, có khi chỉ vài chục phút. Bạn nên có mặt và dựng máy sẵn trước giờ mặt trời lặn khoảng nửa giờ đến một giờ, thay vì đến đúng lúc. Giờ mặt trời mọc, lặn cụ thể theo từng nơi và từng ngày có thể tra trong ứng dụng thời tiết có sẵn trên điện thoại. Mây cũng ảnh hưởng nhiều: một lớp mây mỏng phía tây có thể làm hoàng hôn rực hơn, còn mây dày thì có thể che mất hoàn toàn.

Giữa trưa, mặt trời gần đỉnh đầu, ngược sáng theo đúng nghĩa ít xảy ra, nhưng bóng đổ gắt trên mặt người và chói mắt. Nếu buộc phải quay giữa trưa, tìm bóng râm có ánh sáng phản chiếu từ tường sáng, hiên nhà, tán cây thưa. Ánh sáng trong bóng râm dịu hơn nắng trực tiếp nhiều.

An toàn khi quay chụp về phía mặt trời

Quay chụp ngược sáng nghĩa là bạn thường hướng mắt và máy về phía mặt trời. Vài điều cần nhớ:

  • Không nhìn thẳng vào mặt trời, kể cả qua màn hình điện thoại khi mặt trời còn cao. Chỉ chụp khi mặt trời đã xuống thấp và dịu, và vẫn không nhìn trực tiếp lâu.
  • Không để điện thoại phơi nắng trực tiếp quá lâu trên chân máy, máy có thể quá nóng và tự tắt.
  • Khi lùi lại để lấy khung rộng trên bãi biển, bờ đê, bờ kè, quan sát chỗ đặt chân. Mắt nhìn màn hình và nắng chói là lúc dễ trượt chân nhất.
  • Không ra biển hay xuống nước khi có cảnh báo, cờ đỏ, hay sóng lớn chỉ vì hoàng hôn đẹp. Bóng đen người trên nền hoàng hôn chụp từ bờ cũng đẹp như vậy.
  • Với nhật thực hay hiện tượng thiên văn liên quan đến mặt trời, cần kính lọc chuyên dụng theo hướng dẫn của nguồn chính thức; đừng thử bằng kính râm hay phim chụp X-quang.

Ngược sáng đẹp nhất thường là lúc nắng đã dịu. Nếu thấy chói đến mức phải nheo mắt, đó là tín hiệu cho cả bạn lẫn máy: chờ thêm một lúc nữa.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao chụp người đứng trước cửa sổ mặt lại tối đen?

Máy chỉnh sáng theo vùng sáng nhất là khung cửa sổ, nên mặt người thành tối. Chạm vào mặt người để máy chỉnh theo đó, kéo sáng lên nếu cần, hoặc xoay người sang ngang để ánh sáng cửa sổ chiếu nghiêng vào mặt.

Chế độ dải sáng rộng trên điện thoại có nên luôn bật?

Với ảnh tĩnh ngược sáng, bật thường giúp giữ cả trời lẫn người. Nhưng với cảnh chuyển động nhanh có thể xuất hiện viền mờ, và ảnh ghép quá tay trông phẳng thiếu thật. Hãy chụp thử bật và tắt để biết máy mình xử lý ra sao.

Làm sao để có ảnh bóng đen đẹp?

Chọn chủ thể có hình dáng rõ, tách khỏi nhau và khỏi đường chân trời, đứng trước nền trời sáng. Chạm vào trời rồi kéo tối xuống cho đến khi chủ thể đen hẳn. Đứng thấp nhìn lên giúp chủ thể nổi trên nền trời.

Giờ vàng ở Việt Nam kéo dài bao lâu?

Không có con số cố định, tuỳ nơi, mùa và mây. Ở vĩ độ Việt Nam, khoảng nắng vàng thường khá ngắn, có khi chỉ vài chục phút. Nên có mặt sớm trước giờ mặt trời lặn khoảng nửa giờ đến một giờ và tra giờ mặt trời lặn của ngày hôm đó.

Quay video ngược sáng có khó hơn chụp ảnh không?

Thường là khó hơn, vì việc ghép nhiều mức sáng ở video hạn chế hơn ở ảnh, và sửa video sau cũng khó hơn. Với video, hãy chọn rõ ưu tiên giữ người hay giữ trời, khoá độ sáng, và nếu được thì đổi chỗ đứng để ánh sáng xiên hơn.

Có nên dùng đèn flash khi chụp người ngược sáng?

Ở khoảng cách gần, đèn flash có thể làm sáng mặt người trong khi giữ trời, nhưng ánh sáng flash điện thoại thường gắt và phẳng. Hắt sáng bằng tấm bìa trắng hay đứng gần tường sáng thường cho kết quả mềm, tự nhiên hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138