HayLuon.comHay Luôn
Hiện tượng thiên nhiên đáng xem

Mây vảy rồng, mây vảy cá là mây gì: nhận ra hai loại mây hạt và giờ ngắm đẹp nhất

Mây vảy rồng thường là mây ti tích hoặc mây trung tích. Cách phân biệt bằng ngón tay, vì sao mây xếp thành hàng vảy, giờ nào ửng màu và có báo đổi thời tiết không.

Low angle view up at a sky full of rippled altocumulus clouds glowing pink at sunset above tiled rooftops in Hue, silhouette of a cyclist on a quiet lane

"Mây vảy rồng" hay "mây vảy cá" là cách gọi dân dã cho những đám mây tách thành vô số mảng nhỏ xếp hàng đều đặn như vảy, phần lớn thuộc hai loại: mây ti tích nằm rất cao, hạt li ti màu trắng; và mây trung tích nằm ở tầng giữa, mảng to hơn, có phần bóng xám. Cách phân biệt nhanh nhất chỉ cần một bàn tay giơ thẳng lên trời.

Mục từ này giải thích vì sao mây lại xếp thành vảy, lúc nào chúng ửng hồng ửng cam đẹp nhất, câu hỏi nhiều người thắc mắc là có phải trời sắp đổi gió đổi mưa, và cách quay chụp để cảnh mây không bị bệt thành một mảng trắng.

Hai loại mây hay được gọi là vảy rồng

Ngoài hai loại chính dưới đây, đôi khi người ta còn gọi cả mây tầng tích ở thấp là vảy cá khi chúng tách mảng. Bảng so theo các dấu hiệu bạn tự quan sát được.

Dấu hiệuMây ti tíchMây trung tích
Độ cao (nguyên tắc)Tầng cao, thường trên năm sáu cây sốTầng giữa, thấp hơn mây ti
Kích thước mỗi mảng khi giơ tay thẳngNhỏ hơn bề ngang một ngón tay útCỡ một đến ba ngón tay
Màu và bóngTrắng tinh, gần như không có bóng xámCó mặt dưới xám, mặt trên sáng, khối rõ
Thành phần chủ yếuTinh thể băng và giọt nước siêu lạnhChủ yếu giọt nước
Độ bềnThường ngắn, dễ tan hoặc chuyển thành mây tiCó thể phủ trời nhiều giờ
Hình ảnh hay víHạt gạo rắc, gợn cát trên bãi biểnVảy cá, lưng cừu, đường vân sóng

Phép đo bằng ngón tay dựa vào góc nhìn: mảng mây càng ở cao thì trông càng nhỏ dù kích thước thật có thể lớn. Phép thử này không chính xác tuyệt đối nhưng đủ dùng để gọi đúng tên phần lớn trường hợp. Khi mây trung tích nằm cạnh mặt trời hoặc mặt trăng, bạn còn có thể thấy vầng màu quanh đĩa sáng; ngắm hiện tượng đó thì đeo kính râm và che mặt trời bằng cột điện hay mái nhà, đừng nhìn thẳng.

Vì sao mây lại xếp thành vảy đều đặn

Mây thông thường hình thành khi không khí ẩm bốc lên, lạnh đi và hơi nước ngưng tụ. Mây vảy rồng là trường hợp một lớp không khí mỏng ở trên cao vừa đủ ẩm để thành mây, lại có những chuyển động nhỏ bên trong: chỗ không khí bốc lên thì mây dày lại thành mảng, chỗ không khí đi xuống thì mây tan đi thành khe hở. Lặp lại như vậy trên một diện rộng, bầu trời giống như được lát vảy.

Có hai cơ chế thường được nhắc tới. Thứ nhất là đối lưu nhỏ trong lớp mây: đỉnh lớp mây mất nhiệt nên lạnh đi và chìm xuống, phía dưới ấm hơn thì nổi lên, chia lớp mây thành các ô. Thứ hai là gió ở hai tầng sát nhau thổi khác tốc độ, tạo ra những gợn sóng giống như gió thổi trên mặt cát, nên mây xếp thành hàng song song vuông góc với hướng gió.

Vì mỗi mảng là nơi có chuyển động đi lên nhỏ, mây vảy rồng là bức tranh cho thấy không khí ở trên cao không hề đứng yên. Quay tua nhanh một vài chục phút, bạn sẽ thấy các hàng vảy trôi, tan và hình thành lại liên tục, đó chính là lý do nhiều người xem mãi không chán.

Lúc nào ngắm đẹp nhất

Mây vảy rồng có thể xuất hiện vào bất kỳ mùa nào, nhưng vẻ đẹp phụ thuộc nhiều vào ánh sáng. Những thời điểm sau thường cho cảnh đáng xem hơn cả:

  • Mười lăm phút trước và sau khi mặt trời lặn. Mây ở cao vẫn còn đón nắng khi mặt đất đã tối, ánh sáng xuyên qua lớp không khí dày nên ngả cam, đỏ, hồng. Mây ti tích ở cao nhất thường ửng màu muộn nhất.
  • Rạng sáng, ngược lại với hoàng hôn. Mây trên cao ửng màu trước khi mặt trời lên khỏi đường chân trời. Ngắm từ chỗ trống nhìn về hướng đông.
  • Ban ngày khi có trời xanh trong làm nền. Mây ti tích trắng tinh trên nền xanh đậm cho ảnh rất sạch, hợp chụp ở góc thấp hướng lên.
  • Đêm trăng sáng. Mây trung tích mỏng trôi qua trăng tạo những viền sáng và vầng màu mờ quanh trăng, ngắm bằng mắt thường cũng thú vị.
  • Ở nơi có đường chân trời rộng. Bờ sông, ruộng đồng, sân thượng hay bãi biển giúp bạn thấy được cả trường mây trải dài, các hàng vảy thu nhỏ dần về phía xa tạo chiều sâu.

Chú ý rằng ở thành phố có nhiều toà cao tầng, phần trời trên đầu thường đủ để ngắm, nhưng khi mây ửng màu lúc hoàng hôn thì phần đẹp nhất lại nằm sát chân trời, nên chọn chỗ thoáng về phía tây hoặc phía đông tuỳ giờ.

Mây vảy rồng có báo trước đổi thời tiết không

Nhiều nền văn hoá có câu nói nối mây vảy cá với chuyện trời sắp đổi gió, đổi mưa. Ở các vùng vĩ độ trung bình, có cơ sở một phần: mây ti tích và mây ti thường xuất hiện ở phía trước một khối không khí ấm đang tràn tới, và khối không khí đó có thể kéo theo mưa sau một hoặc hai ngày. Nhưng quy luật này chỉ đúng khi mây dày dần, hạ thấp dần và phủ kín trời theo thời gian.

Ở Việt Nam, khí hậu nhiệt đới gió mùa với mưa rào, giông cục bộ và các đợt gió mùa đông bắc nên quy luật trên không ổn định. Mây vảy rồng có khi xuất hiện trong những ngày trời đẹp kéo dài; có khi mây trung tích có những chóp nhô lên như tháp nhỏ vào buổi sáng, đó lại là dấu hiệu không khí tầng giữa bất ổn, chiều hôm đó có thể có giông. Đọc mây chỉ là một nguồn tham khảo, dự báo chính thức của cơ quan khí tượng mới là căn cứ khi bạn lên kế hoạch đi biển, đi núi hay phơi lúa.

Đừng gán cho mây vảy rồng những ý nghĩa điềm báo về động đất, tai hoạ hay vận may. Thỉnh thoảng có những bức ảnh mây đẹp được chia sẻ kèm lời đồn như vậy; về mặt tự nhiên, hình dạng mây chỉ phản ánh độ ẩm, nhiệt độ và gió ở trên cao vào lúc đó.

Quay chụp mây vảy rồng không bị bệt trắng

Mây sáng trên nền trời tối hơn là kiểu cảnh điện thoại dễ đo sáng sai. Vài thao tác sau giúp bạn giữ được từng mảng vảy:

  1. Chạm vào vùng mây sáng nhất để máy lấy nét và đo sáng, rồi kéo thanh phơi sáng xuống cho tới khi các mảng mây hiện rõ đường viền.
  2. Để đường chân trời hoặc một mái nhà, hàng cây ở mép dưới khung hình, chừa phần lớn khung cho bầu trời. Cảnh vật nhỏ ở dưới giúp người xem hiểu bầu trời rộng đến đâu.
  3. Nếu muốn thấy mây chuyển động, đặt điện thoại lên chỗ chắc chắn hoặc giá đỡ và quay ở chế độ tua nhanh từ hai mươi phút trở lên. Giữ yên tuyệt đối, chỉ một lần chạm vào máy là đoạn phim bị giật.
  4. Lúc hoàng hôn, chụp liên tiếp nhiều lần cách nhau vài phút. Màu mây đổi nhanh và khoảnh khắc đẹp nhất thường đến sau khi bạn đã định cất máy.
  5. Khi ghép nhiều tấm thành toàn cảnh, xoay máy chậm và đều, vì các hàng mây lặp lại dễ làm phần mềm ghép sai chỗ.

Nếu bạn đứng trên sân thượng, đừng ngồi lên lan can hay mép tường để lấy góc rộng. Cảnh trời không đổi đi bao nhiêu khi bạn lùi vào trong một bước, còn rủi ro thì khác hẳn.

Vì sao nhìn một bầu trời vảy rồng lại thấy dễ chịu

Một bầu trời vảy rồng có hai thứ mắt người rất thích: sự lặp lại có trật tự và những biến tấu nhỏ trong sự lặp lại đó. Các mảng mây gần giống nhau nhưng không mảng nào y hệt, các hàng vảy chạy song song nhưng cong dần theo chiều gió. Mắt được nghỉ trong nhịp đều, rồi lại được đánh thức bởi chỗ lệch nhịp, giống cảm giác khi nhìn sóng lăn trên cát hay vân gỗ.

Thêm vào đó là phối cảnh. Các mảng ở trên đầu trông to, các mảng ở xa thu nhỏ dần về phía chân trời, khiến bầu trời có chiều sâu như một trần nhà khổng lồ. Khi được nắng chiều nhuộm màu từ dưới lên, mỗi mảng có một mặt sáng một mặt tối, cả bầu trời trông như có khối nổi. Đó là cảnh mà một tấm ảnh chụp vội thường làm phẳng mất, nên người đứng xem tận mắt hay có cảm giác "ảnh không bằng thật".

Một lý do nữa: mây vảy rồng thay đổi đủ chậm để bạn kịp ngắm, nhưng đủ nhanh để mỗi lần ngước lên lại thấy khác. Nhiều người kể rằng chỉ đứng ở hiên nhà mười phút lúc chiều tà nhìn trời vảy chuyển từ trắng sang cam rồi tím xám là đủ thấy một ngày dài nhẹ đi. Đó là kiểu khoảnh khắc không cần đi xa, chỉ cần biết nhìn lên đúng lúc.

Phân biệt với những đám mây dễ nhầm

Mây tầng tích. Cũng tách thành mảng nhưng nằm thấp, mảng to cỡ nắm tay khi giơ thẳng, màu xám nhiều hơn, thường phủ trời âm u vào mùa đông miền Bắc. Ít khi ửng màu đẹp như hai loại trên.

Mây tích ngày đẹp trời. Những cụm bông trắng tách rời, đáy phẳng, đỉnh tròn, mọc vào giữa buổi sáng khi mặt đất nóng lên. Chúng to, có hình khối rõ và không xếp thành hàng vảy đều.

Vệt máy bay. Vệt trắng thẳng sau máy bay đôi khi loang rộng rồi tách thành gợn nhỏ, trông giống mây ti tích. Khác biệt là chúng có xuất phát điểm theo một đường thẳng rõ ràng.

Mây gợn sóng hình móc câu. Những gợn sóng cuộn tròn như sóng biển ở rìa lớp mây là một dạng hiếm hơn, hình thành khi gió ở hai tầng chênh lệch mạnh. Nếu gặp, đó là cảnh rất đáng quay vì chúng thường tan đi chỉ sau ít phút.

Câu hỏi thường gặp

Mây vảy rồng có hiếm không?

Không quá hiếm. Mây trung tích và mây ti tích xuất hiện khá thường xuyên trong năm. Thứ làm nên khoảnh khắc đáng nhớ là lúc chúng phủ rộng cả bầu trời và được ánh hoàng hôn hay bình minh nhuộm màu, điều này phụ thuộc vào việc bạn có ngước lên đúng lúc hay không.

Vì sao mây vảy rồng thường ửng hồng muộn hơn mây khác?

Mây nằm càng cao thì càng lâu bị bóng Trái Đất phủ tới. Khi mặt trời đã lặn với người đứng dưới đất, mây ở tầng cao vẫn còn đón nắng chiếu xiên qua lớp khí quyển dày, nên chúng sáng màu thêm một lúc sau khi trời dưới mặt đất đã nhá nhem.

Đi máy bay có bay qua mây vảy rồng không?

Có thể. Máy bay chở khách thường bay ở độ cao ngang hoặc cao hơn tầng mây ti tích, nên đôi khi bạn thấy lớp vảy trắng ở ngay bên dưới hoặc ngang tầm mắt. Mây trung tích thì máy bay đi xuyên qua khi lên xuống.

Có nên dùng kính lọc phân cực khi chụp mây?

Kính lọc phân cực làm trời xanh đậm hơn ở hướng vuông góc với mặt trời, giúp mây trắng nổi bật. Tuy vậy, với ống kính góc rộng, trời dễ bị đậm nhạt không đều. Lúc hoàng hôn ánh sáng đã yếu thì kính lọc ít tác dụng, có thể bỏ ra.

Trẻ con có thể tập gọi tên mây từ mây vảy rồng không?

Rất hợp. Phép đo bằng ngón tay là một cách quan sát vui và có cơ sở, trẻ tự kiểm được. Bạn có thể cùng trẻ ghi lại ngày nào thấy mây gì rồi đối chiếu với thời tiết những ngày sau, như một bài tập quan sát nhỏ, không cần chấm đúng sai.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138